آیا دگزامتازون در نجات جان مبتلایان به کووید-۱۹ مؤثر است؟

متخصصان بریتانیایی می‌گویند یک داروی ارزان و در دسترس می‌تواند جان بسیاری از مبتلایان عفونت کرونا را از مرگ نجات دهد. این پژوهشگران تجویز مقدار (دُز) کم دگزامتازون را یک تحول بزرگ در درمان موارد وخیم کرونا نامیده‌اند زیرا در کسانی که با دستگاه تنفس مصنوعی نفس می‌کشیدند، موارد مرگ را یک سوم و در کسانی که با اکسیژن کمکی نفس می‌کشیدند یک پنجم کاهش داده است. برای اطلاعات بیشتر در این زمینه با کابان مگ همراه بمانید.

دگزامتازون چیست؟

دگزامتازون از داروهای مهارکننده سیستم ایمنی است که از دهه شصت میلادی در دسترس بوده و برای درمان طیف وسیعی از بیماری‌ها از آسم گرفته تا آرتریت روماتوئید استفاده شده است. دگزامتازون دارویی از خانواده کورتیکواستروئیدها (کورتون‌ها) است که در اشکال آمپول، قرص، قطره، شربت و پماد استفاده می‌شود. کورتیکواستروئیدها به صورت طبیعی در بدن تولید می‌شوند تا به حفظ سلامتی کمک نمایند. مصرف کورتیکواستروئیدها به صورت دارو در بیماران مبتلا به بیماری‌های التهابی و خود ایمنی تجویز می‌شود و به بدن آن‌ها کمک می‌کند تا این شرایط را بهتر پشت سر بگذارد و علائم بیماری و التهاب را کاهش دهند.

استروئیدهای خوراکی که دگزامتازون هم در گروه آن‌ها قرار دارد، در درمان بیماری‌های بیشماری از سوی پزشک تجویز می‌شوند. برای مثال در بیماری‌های التهابی روده مانند کرون و سندروم روده تحریک پذیر، بیماری‌های خود ایمنی مانند لوپوس، بیماری‌های مفصلی و ماهیچه‌ای مانند روماتوئید آرتریت و حساسیت‌ها کاربرد دارند. دگزامتازون همچنین در درمان برخی سرطان‌ها و در افرادی که درمان تسکینی دریافت می‌نمایند همچنین در کودکان نیز در برخی مشکلات تنفسی این دارو تجویز می‌شود.

چرا دگزامتازون

این دارو یکی از داروهای موجود است که در تلاش برای یافتن درمان کرونا، در کارآزمایی وسیعی در سراسر دنیا امتحان می‌شوند تا روشن شود آیا می‌توانند بر کرونا مؤثر باشند یا خیر. پژوهشگران اظهار می‌کنند اگر این دارو از ابتدای شیوع کرونا در بریتانیا استفاده شده بود ممکن بود جان پنج هزار نفر نجات داده شود. ارزانی و فراوانی این دارو بخصوص برای کشورهای فقیر که با کرونا دست و پنجه نرم می‌کنند امتیاز بزرگی است.

دگزامتازون برای چه بیمارانی تجویز می‌شود؟

به طور کلی از هر بیست نفری که به کرونا مبتلا می‌شوند ۱۹ نفر خوب می‌شوند و یک نفر به بیمارستان نیاز پیدا می‌کند. از آن‌ها که بستری می‌شوند بیشترشان درمان می‌شوند اما برخی به اکسیژن کمکی یا دستگاه تنفس مصنوعی نیاز پیدا می‌کنند. به نظر می‌رسد دگزامتازون به این بیماران که بیش از همه در خطر مرگ قرار دارند کمک می‌کند. تقریباً از نیمی کسانی که به علت کرونا به دستگاه تنفس مصنوعی نیاز پیدا می‌کنند زنده نمی‌مانند.

این دارو به صورت معمول برای کاهش التهاب در بسیاری از بیماری‌ها و شرایط طبی استفاده می‌شود. دگزامتازون در متوقف کردن برخی آسیب‌های مربوط به واکنش بیش از حد سیستم ایمنی به کرونا مفید است. به واکنش بیش از حد سیستم ایمنی طوفان سایتوکاین می‌گویند که می‌تواند کشنده باشد.

دگزامتازون چه تأثیری بر بیماران کرونایی دارد؟

در این کارآزمایی که با هدایت دانشگاه آکسفورد انجام شد به دو هزار بیمار بستری در بیمارستان دگزامتازون با دُز کم داده شد و وضعیت آن‌ها با چهار هزار نفر که این دارو را نگرفته بودند مقایسه شد. خطر مرگ برای کسانی که زیر دستگاه تنفس مصنوعی بودند از ۴۰ به ۲۸ و برای کسانی که اکسیژن کمکی می‌گرفتند از ۲۵ به ۲۰ درصد کاهش یافت.

کاهش مرگ و میر براثر کووید-۱۹ با تجویز این دارو چقدر کاهش می‌یابد؟

پروفسور پیتر هوربی ناظر ارشد این کارآزمایی گفت: این اولین دارویی است که تا به حال نشان داده خطر مرگ را کاهش می‌دهد و این کاهش قابل‌ ملاحظه‌ است. این واقعا تحولی در درمان کرونا است. پروفسور مارتین لندری سرپژوهشگر این کارآزمایی می‌گوید این یافته‌ها نشان می‌دهد از هشت بیماری که کارشان به دستگاه تنفس مصنوعی می‌کشد، این دارو جان یک نفر را نجات می‌دهد و در آن‌ها که اکسیژن کمکی می‌گیرند از هر ۲۰ تا ۲۵ نفر جان یکی را نجات می‌دهد.

این دارو به وضوح مفید است. درمان تا ده روز ممکن است طول بکشد و هزینه‌ای که بر روی وزارت بهداشت و درمان می‌گذارد، بسیار کم است. پروفسور لندری می‌گوید اگر نیاز باشد از همان ابتدای درمان در بیمارستان می‌توان این دارو را شروع کرد اما مردم نباید شروع به خرید و مصرف این دارو کنند چرا که به نظر نمی‌رسد دگزامتازون در موارد خفیف کرونا که تنفس فرد مشکل پیدا نمی‌کند سودی داشته باشد. در بخش مراقبت‌های ویژه از این دارو به صورت وریدی استفاده می‌شود اما برای بیمارانی که خیلی بدحال نیستند می‌توان قرص آن را تجویز کرد.

چه داروهای دیگری برای درمان کرونا آزمایش می‌شوند؟

تنها داروی دیگری که در درمان کرونا سودمندی نشان داده داروی ضدویروسی است به نام رمدیسیویر که برای درمان ابولا ساخته شد و به نظر می‌رسد طول بیماری کرونا را از حدود پانزده به یازده روز کوتاه می‌کند. شواهد اینکه این دارو از خطر مرگ کم می‌کند محکم نبوده‌اند. به علاوه، این دارو گران و خیلی کم در دسترس است.

یکی از داروهای موجود که برای ارزیابی اثر آن در درمان کرونا کارآزمایی شد هیدروکسی‌کلروکین بوده که اکنون استفاده از آن تقریباً کنار گذاشته شده است چرا که این نگرانی وجود دارد عوارض قلبی آن باعث افزایش موارد مرگ شود.

سخن آخر

در انتها نیز لازم است یادآوری کنیم از مصرف داروی دگزامتازون بدون تجویز پزشک خودداری کنید. اگر نشانه‌های کرونا را در خود و خانواده خود مشاهده کردید، در خانه بمانید و تماس خود را با دیگر افراد قطع کنید و پس از بهبودی در اجتماع با ماسک حاضر شوید و فاصله اجتماعی را رعایت کنید. این مقاله از وب سایت های معتبر پزشکی و خبری مانند بی بی سی گرفته شده است.